Уламжлалт монгол нэгж хөрвүүлэгч

Уламжлалт монгол зай, урт, жин, цаг болон тооны нэгжийг орчин үеийн системд хөрвүүлнэ.

Эхлэх нэгжХөрвөх нэгж

Утга

1 Төө =

19 см

Уламжлалт нэгжүүд

Хумсны толио1 – 1.2 см

1 хуруу1 – 1.5 см

Ямх3.2 – 3.5 см

2 хуруу3 – 5 см

3 хуруу4.5 – 5 см

4 хуруу5.5 – 6.5 см

Барим8 – 9 см

Алга дарам9 – 10 см

Мухар сөөм12 – 14 см

Үзүүр сөөм16 – 18 см

Төө18 – 20 см

Мухар тохой30 – 35 см

Үзүүр тохой40 – 45 см

Дэлэм90 – 100 см

Алд150 – 180 см

Уламжлалт нэгжийн хэмжээ нутаг дэвсгэр, цаг үеэс хамаарч бага зэрэг зөрүүтэй байдаг. Энэхүү хөрвүүлэгч нь тухайн нэгжийн дундаж утгыг ашигласан болно.

eTailan.mn — нягтлан, нярав, татвар, санхүүгийн цахим сургалт

Сурталчилгаа

Шуурхай хариулт

1 төө хэдэн см вэ?

1 төө ≈ 18–20 см. Эрхий болон дунд хурууг дэлгэсэн үеийн үзүүр хоорондын зай юм.

1 сөөм хэдэн см вэ?

Үзүүр сөөм ≈ 16–18 см, мухар сөөм ≈ 12–14 см. Эрхий болон долоовор хурууны хоорондох зайг хэлнэ.

1 алд хэдэн метр вэ?

1 алд ≈ 1.5–1.8 м. Хоёр гараа хажуу тийш алдлан дэлгэсэн үеийн хурууны үзүүрүүд хоорондын зай юм.

1 дэлэм хэдэн см вэ?

1 дэлэм ≈ 90–100 см буюу алдны тал. Нэг гарын хурууны үзүүрээс цээжний гол хүртэлх зай юм.

1 лан хэдэн грамм вэ?

1 лан = 37.301 г. Алт, мөнгөний жинг Монголд лангаар хэлэх нь түгээмэл: 5 лан алт ≈ 186.5 г. 16 лан = 1 жин болно.

1 цэн хэдэн грамм вэ?

1 цэн = 3.7301 г буюу лангийн аравны нэг. Бөгж, ээмэг зэрэг жижиг үнэт эдлэлийн жинг ихэвчлэн цэнгээр илэрхийлдэг.

Сурталчилгааны орон зай | Ad Space

Ашиглах заавар

1
Дэлгэцийн дээд хэсгээс Зай, Урт, Жин, Цаг, Тоо гэсэн 5 цэсийн аль нэгийг сонгоно.
2
Зай, Урт, Жин цэсэд эхлэх болон хөрвөх нэгжээ сонгож утгаа оруулахад үр дүн шууд гарна. Доод хэсэгт уламжлалт нэгжүүдийг багаас их рүү дарааллуулж харуулна.
3
Цаг цэсэнд орчин үеийн цагийг оруулахад 12 жилийн аль амьтны цагт таарч буйг харуулна. Мөн бүх 12 цагийн хуваарийг доороос харах боломжтой.
4
Тоо цэс нь уламжлалт монгол тооны нэрс (Дан, Аравт, Мянгат, Саят, Тэрбум...) орчин үеийн 10-ын хэдэн зэрэгт тэнцэхийг харуулна.

Томъёо

Уламжлалт нэгжүүд нь тодорхой завсрын утгаар хэмжигддэг тул энэхүү тооцоолуур дундаж утгыг нь ашигласан. Жишээ нь Төө нь 18-20 см хооронд хэлбэлзэх ба: 1 төө = \frac{18 + 20}{2} = 19 см Хумсны толио (1 - 1.2 см): \frac{1.0 + 1.2}{2} = 1.1 см Аргамжааны газар (20 - 50 м): \frac{20 + 50}{2} = 35 м Тооны хувьд 1 0^{n} хэлбэрээр илэрхийлэгдэнэ.

Түгээмэл асуултууд

Уламжлалт нэгжүүд яагаад тогтмол биш, хэлбэлзэлтэй байдаг вэ?

Аргамжааны газар, хонины бэлчээр, төө, алд зэрэг нэгжүүд нь хүний биеийн хэсэг, эсвэл мал сүргийн бэлчээрлэх талбай, харааны зай зэргээс үүдэлтэй тул хүн, мал, газар нутаг бүрт бага зэрэг өөр өөр хэмжээтэй байсан. Энэхүү тооцоолуур нь түүхэн сурвалжид тэмдэглэгдсэн хязгаарын дундаж утгыг ашигладаг.

12 цагийн тойрог гэж юу вэ?

Уламжлалт монгол цаг тоололд нэг өдрийг 12 цагт хуваадаг байсан. Цаг бүрийг 12 жилийн амьтны нэрээр нэрлэдэг бөгөөд 1 цаг нь орчин үеийн 2 цагтай тэнцдэг (Жишээ нь: Морь цаг = 11:40 – 13:40).

Монгол тоон тэмдэглэгээний нэрс хаанаас гаралтай вэ?

Эдгээр нэрс нь эртний Энэтхэгийн санскрит хэлнээс буддын шашны судруудаар дамжин Монголд орчуулагдан орж ирсэн бөгөөд 10-ын 66 зэрэг хүртэл нэрлэгддэг. Хамгийн сүүлийн 'Сэтгэшгүй' (10⁶⁶) гэдэг нь 'тоологдошгүй их' гэсэн утгатай.

1 жин хэдэн грамм вэ?

1 жин = 596.816 г буюу 0.6 кг орчим бөгөөд 16 лантай тэнцдэг. Хуучны худалдаанд цай, тамхи, мах зэргийг жингээр хэмждэг байсан.

Морь цаг гэж хэдэн цагийг хэлдэг вэ?

Морь цаг нь орчин үеийн 11:40–13:40 буюу үд дундын үе юм. Уламжлалт тоололд хоногийг 12 жилийн амьтдын нэрээр 12 цагт хуваадаг бөгөөд цаг бүр орчин үеийн 2 цагтай тэнцдэг: Хулгана цаг 23:40–01:40, Луу цаг 07:40–09:40 гэх мэт.

1 ямх хэдэн см вэ?

1 ямх ≈ 3.2–3.5 см. Эрхий хурууны өргөнтэй ойролцоо хэмжээ бөгөөд инчээс (2.54 см) арай том. Модон эдлэл, эсгий зэргийн зузааныг ямхаар хэмжсээр ирсэн.