Уламжлалт монгол нэгж хөрвүүлэгч

Уламжлалт монгол зай, урт, жин, цаг болон тооны нэгжийг орчин үеийн системд хөрвүүлнэ.

Сурталчилгааны орон зай | Ad Space

Эхлэх нэгжХөрвөх нэгж

Утга

1 Төө =

19 см

Уламжлалт нэгжүүд

Хумсны толио1 – 1.2 см

1 хуруу1 – 1.5 см

Ямх3.2 – 3.5 см

2 хуруу3 – 5 см

3 хуруу4.5 – 5 см

4 хуруу5.5 – 6.5 см

Барим8 – 9 см

Алга дарам9 – 10 см

Мухар сөөм12 – 14 см

Үзүүр сөөм16 – 18 см

Төө18 – 20 см

Мухар тохой30 – 35 см

Үзүүр тохой40 – 45 см

Дэлэм90 – 100 см

Алд150 – 180 см

Уламжлалт нэгжийн хэмжээ нутаг дэвсгэр, цаг үеэс хамаарч бага зэрэг зөрүүтэй байдаг. Энэхүү хөрвүүлэгч нь тухайн нэгжийн дундаж утгыг ашигласан болно.

Ашиглах заавар

1
Дэлгэцийн дээд хэсгээс Зай, Урт, Жин, Цаг, Тоо гэсэн 5 цэсийн аль нэгийг сонгоно.
2
Зай, Урт, Жин цэсэд эхлэх болон хөрвөх нэгжээ сонгож утгаа оруулахад үр дүн шууд гарна. Доод хэсэгт уламжлалт нэгжүүдийг багаас их рүү дарааллуулж харуулна.
3
Цаг цэсэнд орчин үеийн цагийг оруулахад 12 жилийн аль амьтны цагт таарч буйг харуулна. Мөн бүх 12 цагийн хуваарийг доороос харах боломжтой.
4
Тоо цэс нь уламжлалт монгол тооны нэрс (Дан, Аравт, Мянгат, Саят, Тэрбум...) орчин үеийн 10-ын хэдэн зэрэгт тэнцэхийг харуулна.

Томъёо

Уламжлалт нэгжүүд нь тодорхой завсрын утгаар хэмжигддэг тул энэхүү тооцоолуур дундаж утгыг нь ашигласан. Жишээ нь Төө нь 18-20 см хооронд хэлбэлзэх ба: 1 төө = \frac{18 + 20}{2} = 19 см Хумсны толио (1 - 1.2 см): \frac{1.0 + 1.2}{2} = 1.1 см Аргамжааны газар (20 - 50 м): \frac{20 + 50}{2} = 35 м Тооны хувьд 1 0^{n} хэлбэрээр илэрхийлэгдэнэ.

Түгээмэл асуултууд

Уламжлалт нэгжүүд яагаад тогтмол биш, хэлбэлзэлтэй байдаг вэ?

Аргамжааны газар, хонины бэлчээр, төө, алд зэрэг нэгжүүд нь хүний биеийн хэсэг, эсвэл мал сүргийн бэлчээрлэх талбай, харааны зай зэргээс үүдэлтэй тул хүн, мал, газар нутаг бүрт бага зэрэг өөр өөр хэмжээтэй байсан. Энэхүү тооцоолуур нь түүхэн сурвалжид тэмдэглэгдсэн хязгаарын дундаж утгыг ашигладаг.

12 цагийн тойрог гэж юу вэ?

Уламжлалт монгол цаг тоололд нэг өдрийг 12 цагт хуваадаг байсан. Цаг бүрийг 12 жилийн амьтны нэрээр нэрлэдэг бөгөөд 1 цаг нь орчин үеийн 2 цагтай тэнцдэг (Жишээ нь: Морь цаг = 11:40 – 13:40).

Монгол тоон тэмдэглэгээний нэрс хаанаас гаралтай вэ?

Эдгээр нэрс нь эртний Энэтхэгийн санскрит хэлнээс буддын шашны судруудаар дамжин Монголд орчуулагдан орж ирсэн бөгөөд 10-ын 66 зэрэг хүртэл нэрлэгддэг. Хамгийн сүүлийн 'Сэтгэшгүй' (10⁶⁶) гэдэг нь 'тоологдошгүй их' гэсэн утгатай.