Цалингийн тооцоолуур
НДШ, ХХОАТ-ыг суутган гарт олгох цалинг тооцоолно.
НДШ-ийн суутгал бодох дүн хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 10 дахин үржүүлсэн дүнгээс хэтрэхгүй. ХХОАТ-ын шатлал болон хөнгөлөлтийн дүн татвар ногдох орлогоос хамаарна. Энэ нь урьдчилсан тооцоолол бөгөөд албан ёсны цалингийн мэдээллээ байгууллагынхаа нягтлангаас авна уу.
Шуурхай хариулт
1,500,000₮ цалингаас гарт хэд олгох вэ? (2026)
Үндсэн цалин 1,500,000₮ бол НДШ 172,500₮, ХХОАТ 116,750₮ суутгагдаж, гарт олгох цалин 1,210,750₮ болно.
Цалингийн доод хэмжээ 2026 онд хэд вэ?
Сард 792,000₮ (2025 оны 4 дүгээр сарын 1-нээс хүчинтэй). Суутгалын дараа гарт олгох дүн 648,828₮.
Цалингаас нийт хэдэн хувийн суутгал хийгддэг вэ?
НДШ 11.5%, дээр нь ХХОАТ 10–20% (хөнгөлөлтийн дараа). Жишээ нь 1.5 сая ₮ цалинтай ажилтан цалингийнхаа 80.7%-ийг гартаа авдаг.
Ашиглах заавар
- 1
Гарт олгох биш, татвар суутгагдахаас өмнөх үндсэн цалингийн дүнгээ оруулна уу.
- 2
Тооцоолуур 2026 онд мөрдөгдөж буй хуулийн дагуу НДШ-ийг автоматаар бодно.
- 3
Үндсэн цалингаас НДШ-ийг хасч татвар ногдох орлогыг гаргана.
- 4
Татвар ногдох орлогоос шатлалын дагуу ХХОАТ бодож, хөнгөлөлтийг хасна.
- 5
Хамгийн доор гарт олгох цэвэр цалингийн хэмжээ харагдана.
Томъёо
2026 онд цалингаас ямар суутгал хийгддэг вэ?
Ажил олгогч сар бүр таны үндсэн цалингаас нийгмийн даатгалын шимтгэл (НДШ) 11.5%, дараа нь үлдсэн дүнгээс хувь хүний орлогын албан татвар (ХХОАТ) 10–20%-ийг суутган төрд шилжүүлж, үлдсэн дүнг гарт олгодог. Тооцооллын дараалал:
1. Үндсэн цалингаас НДШ (11.5%) суутгана. 2. Үлдсэн дүн нь татвар ногдох орлого болно. 3. Татвар ногдох орлогоос шатлалын дагуу ХХОАТ бодно. 4. Хуульд заасан татварын хөнгөлөлтийг ХХОАТ-аас хасна. 5. Үлдсэн дүн — таны гарт олгох цалин.
НДШ — нийгмийн даатгалын шимтгэл (11.5%)
Ажилтны (даатгуулагчийн) төлөх НДШ нь үндсэн цалингийн 11.5% бөгөөд дараах төрлүүдээс бүрдэнэ:
| Даатгалын төрөл | Ажилтан төлөх хувь |
|---|---|
| Тэтгэврийн даатгал | 8.5% |
| Тэтгэмжийн даатгал | 0.8% |
| Ажилгүйдлийн даатгал | 0.2% |
| Эрүүл мэндийн даатгал | 2.0% |
| Нийт | 11.5% |
НДШ тооцох цалингийн дээд хэмжээ нь хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 10 дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцүү буюу 2026 онд 7,920,000₮. Үүнээс дээш цалинтай бол НДШ сард дээд тал нь 910,800₮ байна. Ажил олгогч танаас гадна өөрийн хөрөнгөөс мөн 12.5–14.5%-ийн шимтгэл төлдөг — энэ нь таны цалингаас суутгагддаггүй.
ХХОАТ-ын шатлал (2026)
ХХОАТ нь татвар ногдох орлогын хэмжээнээс хамаарч шатлалтай бодогдоно. Татвар ногдох орлого = үндсэн цалин − НДШ. Сарын 10 сая ₮ хүртэлх орлогод 10% байдаг тул ихэнх ажилтанд 10% гэж ойлгоход болно.
| Сарын татвар ногдох орлого | Татварын хэмжээ |
|---|---|
| 0 – 10,000,000₮ | 10% |
| 10,000,001 – 15,000,000₮ | 1,000,000₮ + 10 саяас давсан дүнгийн 15% |
| 15,000,000₮-с дээш | 1,750,000₮ + 15 саяас давсан дүнгийн 20% |
Анхаар: УИХ 2026 оны 6 дугаар сард баталсан өөрчлөлтөөр 2027 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс сарын 792,000₮ хүртэлх цалингийн орлого ХХОАТ-аас чөлөөлөгдөнө. 2026 онд одоогийн шатлал хэвээр үйлчилнэ.
ХХОАТ-ын хөнгөлөлт
Сарын 3,000,000₮ хүртэлх татвар ногдох орлоготой ажилтан ХХОАТ-аас хөнгөлөлт эдэлдэг. Орлого өсөх тусам хөнгөлөлтийн хэмжээ шатлалтайгаар буурч, 3 саяас дээш орлогод хөнгөлөлт үйлчлэхгүй:
| Сарын татвар ногдох орлого | Сарын хөнгөлөлт |
|---|---|
| 0 – 500,000₮ | 20,000₮ |
| 500,001 – 1,000,000₮ | 18,000₮ |
| 1,000,001 – 1,500,000₮ | 16,000₮ |
| 1,500,001 – 2,000,000₮ | 14,000₮ |
| 2,000,001 – 2,500,000₮ | 12,000₮ |
| 2,500,001 – 3,000,000₮ | 10,000₮ |
| 3,000,000₮-с дээш | 0₮ |
Хөнгөлөлтийг ажил олгогч цалин бодохдоо автоматаар тооцдог тул танаас нэмэлт үйлдэл шаардагдахгүй.
Жишээ: гарт олгох цалин бодох (2026)
Түгээмэл цалингийн дүнгүүд дээр бүрэн тооцоолол хийж харуулав. Өөрийн цалингаа дээрх тооцоолуурт оруулж шалгаарай.
| Үзүүлэлт | Цалин 792,000₮ | Цалин 1,500,000₮ | Цалин 2,500,000₮ |
|---|---|---|---|
| НДШ (11.5%) | 91,080₮ | 172,500₮ | 287,500₮ |
| Татвар ногдох орлого | 700,920₮ | 1,327,500₮ | 2,212,500₮ |
| ХХОАТ (10%) | 70,092₮ | 132,750₮ | 221,250₮ |
| Татварын хөнгөлөлт | −18,000₮ | −16,000₮ | −12,000₮ |
| Суутгах ХХОАТ | 52,092₮ | 116,750₮ | 209,250₮ |
| Гарт олгох цалин | 648,828₮ | 1,210,750₮ | 2,003,250₮ |
Өндөр цалин: НДШ-ийн дээд хязгаар
Сарын 7,920,000₮-с дээш цалинд НДШ нэмж тооцогдохгүй. Жишээ нь сард 12,000,000₮ цалинтай бол: НДШ = 7,920,000 × 11.5% = 910,800₮ (12 саяын 11.5% буюу 1,380,000₮ биш) Татвар ногдох орлого = 12,000,000 − 910,800 = 11,089,200₮ ХХОАТ = 1,000,000 + (1,089,200 × 15%) = 1,163,380₮ Гарт олгох цалин = 9,925,820₮
Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ (2026)
Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ 2025 оны 4 дүгээр сарын 1-нээс сард 792,000₮ болсон бөгөөд 2026 онд мөн хэвээр үйлчилж байна (Хөдөлмөр, нийгмийн түншлэлийн гурван талт Үндэсний хорооны 2024 оны 03 дугаар тогтоол). Үүнээс НДШ 91,080₮, ХХОАТ 52,092₮ суутгагдаж, гарт олгох дүн 648,828₮ байна. Доод хэмжээ өөрчлөгдөхөд НДШ тооцох дээд хязгаар (10 дахин) мөн дагаж өөрчлөгддөг.
13 дахь сарын цалин гэж юу вэ?
«13 дахь сарын цалин» гэдэг нь зарим байгууллагын жилийн эцэст олгодог урамшуулал юм. Хөдөлмөрийн тухай хуулиар заавал олгохыг шаарддаггүй — олгох эсэх, хэмжээ нь байгууллагын дотоод журам, хамтын гэрээгээр тодорхойлогддог.
Татварын хувьд энгийн цалинтай ижил: олгосон сарын орлого дээр нэмэгдэж, нийлбэр дүнгээс НДШ, ХХОАТ суутгагдана. Тиймээс 13 дахь сарын цалин авсан сард таны орлого ХХОАТ-ын дараагийн шатлалд орох эсвэл НДШ-ийн дээд хязгаарт хүрч болзошгүй.